Bijdragen en Mededelingen
Gelre

Inhoud

Delen van 1898-1998 zijn beschikbaar op CD-ROM

Deel XC
1999

Deel XC I
2000

Deel XC II
2001

Deel XC III
2002

Deel XC IV
2003

Deel XCV
2004

Deel XCVI
2005

Deel XCVII
2006

Deel XCVIII
2007

Deel XCIX
2008

Deel C
2009

Deel CI
2010

Deel CII
2011

Deel CIII
2012

Inhoud van deel CIII

Hein H. Jongbloed
Balderik 'van Upladium' (ca. 970-5 juni 1021). Karoling met een krasje in nu Gelderse contreien

7

Ton Reichgelt
'Om onse renten ende heerlickheyt toe vermeeren'. Ontginningen op de noordoostelijke Veluwe 1333-1433

45

Evert de Jonge
De hopteelt in Gelderland (15e-19e eeuw). Het telen, oogsten, eesten en verhandelen van een ingrediënt

69

Stefan Gropp
Geschillen rond het muntrecht. De heerlijkheden Batenburg en Anholt en de instanties van het Heilige Roomse Rijk (1561-1572)

83

Corrie C. de Kool
De schouw van Kasteel ter Horst in Loenen Veluwe

97

Willem Frijhoff
Johanne Lomeijer (1636-1699) in zijn Zutphense milieu: een pionier van de boekgeschiedenis en zijn ambities

125

Leendert Aardoom
De mechanicus Christopher Becker (1805-1890), in Arnhem een pionier op doorreis

167

Alexander Claver
'Mits goed beheerd, eene winstgevende zaak'. De Neder-Betuwsche Beetwortelsuikerfabriek te Geldermalsen, 1866-1919

203

Willem Frijhoff
Een gloednieuw monument van overoud erfgoed: de Catalogus van de Zutphense Librije

239

Rectificaties

247

Boekbesprekingen

249

CurriculA vitae van de auteurs

269

Inhoud van deel CII

Martijn Defilet
De vroegstedelijke ontwikkeling van Arnhem

7

Hein H. Jongbloed
De Zutphense falsa (1059*-1209*) een eeuw na Tenhaeff. Oude en jongere misverstanden onder het mes

33

Ineke Cornet
De zestiende-eeuwse Arnhemse mystieke preken uit het St.-Agnesklooster

93

Erik P. Löffler
De iconografie van kasteel Heukelum. Verbeelding van kastelen in Nederland en Gelderland, 1500-1850

119

Bert Koene
De verboden liefde van Maria van Wassenaer. Het Gelderse eindspel van een Hollands drama

161

Cor Kooi
Wie ontwierp park Sonsbeek?

205

Foskea van der Ven
De confiscatie van Kasteel 'De Cannenburch' in 1945

229

Boekbesprekingen

253

Curriculum vitae van de auteurs

277

Inhoud van deel CI

Michel Groothedde
De 'nieuwe' IJssel. Wat vertellen de geschreven bronnen en archeologische vondsten?

7

Hein H. Jongbloed
Ommekeer aan de IJssel. Graaf Godschalk († 16 december 1063) en de opkomst van Zutphen

27

Michel J. van Gent
Van bondgenoot tot boeman. Hoofdlijnen in de verhouding tussen Arnold van Gelre en Filips van Bourgondië tot 1457

81

Frank Keverling Buisman
De advocaten bij het Hof van Gelre en Zutphen. Admissie, studie, herkomst en carrière

115

Bert Koene
Delicate betrekkingen. Liaisons, verlovingen en aanzetten daartoe in de Arnhemse regentenfamilie Brantsen

145

Zwany van der Jagt
Vorden in 1808. Een marktgerichte samenleving in een paesanteske ambiance

181

Boekbesprekingen

203

Curriculum vitae van de auteurs

223

Inhoud van deel C

A.E.M. Janssen
Gelre in honderd delen. Regionale geschiedbeoefening door middel van 'bijdragen en mededelingen' in de periode 1898-2009

9

Paul Moors
De man in het zadel. Graaf Otto I van Gelre, zijn moeders en zijn land

53

Rudolf A.A. Bosch
'Van den assisen van der biere'. Brouwnijverheid, bierconsumptie en de stedelijke financiën in Arnhem, 1300-1550

87

Willem Frijhoff
Zutphen verbeeld in Parijs: stereotiep en stedentrots

129

Erik P. Löffler
Hendrik Jan Scholl (1717-1792)

159

Hubert P.H. Nusteling
Arnhems bevolking in 1749 en eerder: een kritische beschouwing

165

Menno Potjer
'Driftige menschen' in verzet tegen het gezag in Arnhem, 1747-1750. Een verkenning van oppositievorming rond het midden van de achttiende eeuw

179

Bert Scova Righini
Willem Constantijn Arnold Staring (1812-1895); Een biografisch schetsje. Leven en carrière van een telg uit een bekende Achterhoekse familie

207

Jos Lankveld
Melkinrichtingen in Arnhem 1879-2003. De koninklijke bakermat van de Nederlandse zuivelindustrie in de Kerkstraat

225

Boekbesprekingen

275

Curriculum vitae van de auteurs

303

Inhoud van deel XCIX

Luit van der Tuuk
Deense heersers in de Over-Betuwe. Machtsstrijd in het rivierengebied in de negende eeuw

7

Hein H. Jongbloed
De Flamenses in de elfde eeuw. Oorsprong en ontplooiing van het Gelderse gravenhuis

27

JOB Weststrate
'Eyn yeder schyff uss den lande van Gelre'. Het Gelderse aandeel in het laatmiddeleeuwse verkeer op Rijn en Waal

91

Menno Potjer
Het aantal inwoners en huizen in Arnhem, 1646-1796

113

Thomas von der Dunk
De selectie van een nieuwe stadsbouwmeester voor Harderwijk in 1836

127

Paul Peter Kuiper
IJzeroer in de Oost-Nederlandse bodem

183

Cees Kooman
De overval op hotel Gottschalk. Zaltbommel, juli 1944

201

Roger Crols
Vroeg-naoorlogse woningwetwoningen op het Gelderse platteland. Markant erfgoed uit de geschiedenis van de volkshuisvesting in de twintigste eeuw

227

Boekbesprekingen

245

Curriculum vitae van de auteurs

259

Inhoud van deel XCVIII

H. Bots en F. Keverling Buisman
Laudatio Guilielmi Frijhovii

7

H. Hundertmark
Het Nye Huys. Een bouwhistorische studie naar één van de drie kastelen van Culemborg

9

M.J. van Gent
Oude politiek op moderne wijze vastgelegd. De ING-databank 'Landdagen en andere landelijke bijeenkomsten van Staten en steden in Gelre en Zutphen 1423-1584'

29

Evert de Jonge
'De regering ten plattelande'. De Veluwse ambtsjonkers: hun opkomst en de verwerving van adellijke hegemonie

51

J.C. Bierens de Haan en J.R. Bas
Gelderse families en hun zilverbestellingen gedurende de achttiende eeuw

67

Thomas H. Von Der Dunk
De mislukte prijsvraag voor het Paleis van Justitie in Arnhem van 1835

111

Johan Godschalk
Identiteit in de grensregio Achterhoek - West Münsterland. Voorwaarden voor onderzoek naar identiteitsvorming

149

Joost Rosendaal
De ondergrondse pers in Nijmegen, 1940-1944

167

Simon van den Bergh
Digitaal Verleden: Het web verandert, ook in de erfgoedwereld

197

Boekbesprekingen

205

Curriculum vitae van de auteurs

231

Inhoud van deel XCVII

Ronald Wientjes en Mieke Smit
Het Musiskwartier in Arnhem: van agrarische nederzetting tot stadswijk (850-1550)

7

Hein Jongbloed
Tussen 'paltsverhaal' en 'IJssellinie'.
Averarda 'van Zutphen' (†11 augustus [961]) en de geboorte van de graafschappen Zutphen en Gelre (1026-1046)

57

Michel Groothedde
Van koningspalts tot tegenkoningpalts

131

Johanna Maria Van Winter
Godschalk de Kruisvaarder en de Heren van den Bergh.
Enkele hypothesen

141

Klaas Bouwer
Een bos van heren en boeren.
Het gebruik van het domein Nederrrijkswald onder het beheer van de Gelderse Rekenkamer

155

A.E.M. Janssen
Willem Bilderdijk en de Gelderse geschiedenis

181

Jan Vredenberg
G. Feenstra en H.B. van Broekhuizen.
'Men kan ook eenvoudigweg een huis bouwen'

211

Ruurd Kok
De ploeg keert het vliegtuig.
Duitse maatregelen tegen geallieerde vliegtuiglandingen op de Ginkelse Heide bij Ede

241

257

Boekbesprekingen

263

Curriculum vitae van de auteurs

277

Inhoud van deel XCVI

Hein H. Jongbloed
Wichman, Adela en Alpertus - De Eltense boedelkwestie (968-996)

7

Henk Verdonk
Graaf Gerard 'de Lange' van Gelre - Een prosopografische benadering.

46

Jeroen F. Benders
Het ontstaan van een stedelijk boekhoudkundig systeem te Zutphen in de veertiende eeuw

71

Remco Visschers
Patriotten in de graafschap Zutphen - De sociale en religieuze samenstelling van de patriottenbeweging in Doetinchem, Groenlo, Lochem en Doesburg, 1783-1787

113

Egbert Wolleswinkel
Zorgboerderij avant la lettre - Het geslacht Weerts en het goed Dickenest onder Bennekom

147

Joep G.J.M. Delnoij
Zutphens bestuur en de vestingwerken in de negentiende eeuw

169

Jan Aarts
Gomarius Emmanuel Mes (1849-1916) - Een Wijchense schoolmeester en dichter in het Nederland van de verzuiling

197

J.B. Berns en H. Scholtmeijer
Dialectonderzoek in Gelderland - Een historisch overzicht

215

Boekbesprekingen

231

Curriculum vitae van de auteurs

245

Inhoud van deel XCV

Aart Noordzij
Geschiedschrijving en nationale identiteit. Gelre in de vijftiende en zestiende eeuw.

6

J.A. de Jong
De Zutphense ambachtsgilden in revolutionair vaarwater. De strijd tussen de bestuursoligarchie en de gilden in de periode 1538-1543.

49

Christi M. Klinkert
Krant, kaart en kunst. Nieuwsprenten van de Spaanse veldtocht langs Maas en Waal in 1599

83

Menno Potjer
Voor Sijn Genaden, de reeckeninghe. Het jaarlijks onderhoud en de achteruitgang van Huis ter Lede in de Nederbetuwe, 1580-1697

103

Michelle Verheij
'Gy ziet ik ben een man van orde'. Jan Frederik Oltmans (1806-1854)

130

T.C. Bolt
Arnhem en Thorbeckes grondwet. Het politieke leven in Arnhem tussen 1848 en 1870

159

R.J.A. Crols
De - verburgerlijking - van het buiten wonen in de tweede helft van de negentiende eeuw in Gelderland

175

A.F.C.M. Wolf
De volksweerbaarheid en het Nijmeegs Vrijwilligers Korps

202

Derk Jansen
Zowel pelgrim als harpenaar. Uit het leven van Hilbrandt Boschma: de evangelist van Ruurlo

227

Jan Vredenberg
Scherpenzeel 1939-1942. Verwoesting en wederopbouw

253

Geschiedenis van Gelderland op Internet.

276

Boekaankondigingen

282

Curriculum vitae van de auteurs

307

Inhoud van deel XCIV

W.Th.M. Frijhoff
In memoriam E.J. van Ebbenhorst Tengbergen

6

M.H. Bartels en L.M. van der Hoeven
Familie, vrienden en zaken.
Een onderzoek van het sociaal-economisch netwerk van de familie Van Lidth de Jeude (1701-1778) te Tiel aan de hand van lakzegels uit een beerput.

7

M.J. van Gent
'Om trefliken saken den lande aengaende'.
Landelijke bijeenkomsten in het hertogdom Gelre uit 1423-1584 in een databank.

26

R.J.G.A.A. Gaspar
De Doesburgse brievencollectie: aspecten van het leven in de Republiek der Verenigde Nederlanden tegen het einde van de achttiende eeuw.

47

Frank Keverling Buisman
Van Hasselts nalatenschap.
Tweehonderd jaar archiefzorg in Gelderland (1802-2002).

81

Jan Vredenberg
Elektrisch onderstation 'Het Broek' in Arnhem.

135

Johan Godschalk
Popmuziek is het bestuderen waard.
De pophistorie van Doetinchem.

151

Joost Rosendaal
'Wegh ende Weder'.
Het veer over de Waal tussen Nijmegen en Lent tot zijn opheffing in 1936.

171

Geschiedenis van Gelderland op Internet.

222

Boekaankondigingen

228

Curriculum vitae van de auteurs

246

Inhoud van deel XCIII

Peter van den Broeke, Jan Thijssen en Katja Zee
Romeins Nijmegen - steeds weer anders dan anders
Gemeentelijk archeologisch onderzoek in 2001

6

Johanna Maria van Winter
Otto de Rijke van Zutphen (ca. 1050-1113)
Een legpuzzel

18

Redactioneel nawoord bij: E.W. Oostebrink, 'De voogden van Gelre'

39

Bert Thijssen
Stadsrechtverlening in de graafschappen Gelre en Zutphen van de late twaalfde tot de vroege veertiende eeuw: initiators en actoren

40

Bas J.P. van Bavel
Proto-industrie tussen Gelderse rivieren?
Een eerste verkenning naar de niet-agrarische, marktgerichte activiteiten op het platteland van het Gelderse rivierengebied, 1300-1600

55

L. Aardoom
Frederik Beijerink (1694-1779)
Gelders landmeter en erflater van een ingenieuze dynastie

79

Thomas H. von der Dunk
Een kerkje van over de grens
Een Griekse tempel als hervormd bedehuis in Gendringen

113

Jan Vredenberg
De bouw van Radio Kootwijk
Een Nederlands-Duits project aan het eind van de Eerste Wereldoorlog

140

C. Kooman
Het gemeentebestuur van Zaltbommel vóór en tijdens de Tweede Wereldoorlog
Continuïteit en verandering in de periode januari 1938 - mei 1942

164

Boekaankondigingen

214

Curriculum vitae van de auteurs

236

Inhoud van deel XCII

Bert Thissen
In memoriam drs. W.J.H.M. van de Pas (1961-2001)

6

Herbert Sarfatij
Tiel in de 10de en 11e eeuw
opvolger van Dorestad in archeologie en historie

11

E.W. Oostebrink
De voogden van Gelre.
De afstamming van de graven van Gelre en Zutphen-Nassau

33

Johanna Maria van Winter
Het Palts(?)graafschap Zutphen en het Hamalandse Gravenhuis

57

A.E.M. Janssen
Over Gerardus Livius (±1570-1636),
een Gelders predikant te midden van kerkelijke onenigheid

80

Menno Potjer
Jantje van Leiden, Pietje Precies en Hendrik Verwoert,
over de betrouwbaarheid van Betuwse verpondingskohieren, circa 1650

124

Aart Noordzij
Materiële cultuur in Lichtenvoorde, 1750-1850
De afbakening van het privé-domein tijdens de overgang van de achttiende naar de negentiende eeuw

152

J.A. de Jong
Politisering en elitewisseling in Zutphen in de periode 1815-1870

182

R.J.A. Crols & G.J.M. Derks
Nieuwe Rijksmonumenten in Gelderland 1850-1940
Het Monumenten Selectie Project (MSP) nader beschouwd

210

Boekaankondigingen

251

Curriculum vitae van de auteurs

276

Inhoud van deel XCI

Willem Frijhoff
In memoriam drs. P.R.A. van Iddekinge (1934-2000)

6

J.K. Haalebos
Romeinse troepen in Nijmegen

9

Paul Moors
'Frenetieke activiteit'? De religieus-ideologische politiek van graaf Reinoud I van Gelre, 1288-1318

37

Guus J. Borger, Frits H. Horsten en Ton F.M. Reichgelt
De cope-ontginning Nijbroek

78

J.D. Kraijo-Holleman
De Veluwse adellijke familie Van Reede tot de Parkeler tijdens het laatste kwart van de achttiende eeuw: een tijd van overgang

103

Henk E. Delger
Trouwen in Gelderland. Een onderzoek naar huwelijksleeftijden in de Bataafs-Franse tijd (1795-1813)

125

C. Kooman
Het stadsbestuur van Zaltbommel in de negentiende eeuw. De politieke constellatie voor en na de invoering van het directe kiesrecht in 1851

156

R. Janssen
Een heide(ns) karwei. Albert Jan Blijdenstein als president van de Nederlandsche Heidemaatschappij, 1889-1896

188

Michel Groothedde
De Leye. De bouwhistorische ontwikkeling van Lange Hofstraat 21/Kolenstraat 1a te Zutphen

210

Bas Mühren
Het valkhof: museumarchitectuur aan de Waal

227

Boekaankondigingen

240

Curriculum vitae van de auteurs

256

Inhoud van deel XC

F.W.J. Scholten
In memoriam dra. M.M. Doornink-Hoogenraad (1908-1999)

6

M. Evers
In memoriam mr. P.J.W. Beltjes (1914-1999)

10

Nico Roymans
Romeinse frontierpolitiek en de etnogese van de Bataven

15

G. van Tussenbroek
Bouwen in Bommel.
Een blik in de Zaltbommelse bouwwereld van de zestiende eeuw

40

Menno Potjer
Machtsverhoudingen in de classis Tiel in de zeventiende eeuw

67

M.V.T. Tenten
Hoogwelgeborenen op het stedelijk pluche.
Edelen in de magistraten van de vijf stemhebbende steden van het kwartier van Zutphen, 1749-1780

94

M. Evers
Een verloren gewaande brief van Staring uit zijn Göttingse studietijd: brief van A.C.W. Staring aan E.A. Ver Huell

109

A.E.M. Janssen
Over een niet geschreven Gelderse roman.
Brieven van de schrijfster A.L.G. Toussaint aan de Arnhemse uitgeversfamilie Nijhoff, 1841-1844

117

C.E.H.J. Verhoef
Het Marnix College te Ede.
Geschiedenis van een ontzuilde samenwerkingsschool

158

Michel Groothedde
Van straten, muren en poorten.
Archeologische waarnemingen bij rioleringswerkzaamheden en de opgraving aan de Waterstraat in Zutphen anno 1998 en 1999

189

Boekaankondigingen

222

Curriculum Vitae van de auteurs

240